De impact van stress.

Stress is iets wat velen al hebben ondervonden, het is een breed gedragen begrip, iedereen heeft er wel eens last van.

Wat is stress precies? Wat zijn de gevolgen van stress? Is er een reden om aandacht aan te spenderen? Velen denken er lichtzinnig over, of dat het niet veel kwaad kan. Dit is meer dan onjuist. Langdurige stress kan echter veel problemen veroorzaken.

Gezonde - ongezonde stress

Gezonde stress, hoe kan stress nu gezond zijn? Mensen hebben geen idee wat men verstaat onder "gezonde stress". Gezonde stress zijn de zenuwen die je voelt wanneer je bijvoorbeeld een spreekbeurt moet doen of wanneer je in de spotlight wordt geplaatst. Het is een natuurlijk proces die ervoor kan zorgen dat je beter gaat presteren. Bij gezonde stress zijn er vaak twijfels, zenuwen en kan het voorkomen dat je hartslag verhoogt. Gezonde stress verdwijnt onmiddellijk wanneer de bepalende gebeurtenis voorbij is.

Onder ongezonde stress verstaat men voornamelijk langdurige stress, het sleept dus een langere tijd aan. Bijhorende klachten zullen dus ook langdurig aanslepen, de bijwerkingen van stress op lange termijn kunnen heel ongezond zijn.

Stress en cortisol

Cortisol is bij de meeste mensen gekend al het "stresshormoon". Cortisol wordt door het lichaam aangemaakt bij stressvolle gebeurtenissen.

De zogenaamde fight-or-flight reactie. We hebben 2 aangeboren reacties, in 'fight' is ons lichaam klaar om het gevaar te bevechten, door het cortisolhormoon wordt onze pijngrens hoger. In een flight-reactie maakt cortisol ons lichaam klaar om te vluchten, in sommige gevallen is het mogelijk om verder en sneller te lopen. Cortisol was een overlevingsmechanisme. Vroeger was dit zeer handig, wanneer mensen in gevaarlijke situaties kwamen om te overleven.

Je zou dus kunnen denken dat we in hedendaagse maatschappij zonder al de gevaren bijna geen cortisol meer aanmaken. Dit klopt echter helemaal niet, we maken meer cortisol aan dan ooit tevoren. De gevaarlijke situaties zijn vervangen door stressvolle situaties. We maken cortisol aan bij een presentatie of een voorstelling, het is een reactie op de stress die we bij een situatie ervaren.

Het nut van cortisol

Cortisol is nog steeds nuttig in gevaarlijke situaties. In onze huidige maatschappij is het echter ongezond op lange termijn in overdosis. Het grootste probleem is dat de hersenen het moeilijk hebben het verschil te zien tussen acute en chronische situaties. Op lange termijn heeft stress (cortisol) veel negatieve eigenschappen: spierpijn/gespannen spieren, hoofdpijn, een hogere bloeddruk, of zelfs hartproblemen indien het langdurig aansleept. Chronisch verhoogde cortisol kan ook insulineresistentie en verminderde immuunfunctie veroorzaken. Verder veroorzaakt cortisol gluconeogenese en nog tal van andere katabole reacties. Hogere cortisol niveaus kunnen ook het opstapelen van vetweefsel bevorderen, cortisol verhoogt de honger, waardoor je meer eet om meer energie te krijgen. Hogere (chronische) stress of cortisol in de avond wordt vaak geassocieerd met slapeloosheid, door de onderdrukking van melatonine. Cortisol pieken door een mogelijke daling van het bloedsuikerspiegel kunnen zorgen voor meerdere ontwaken doorheen de nacht. Zorg dus voor ontspanning voor dat je gaat slapen.

Acute en chronische stress

Onder acute stress verstaat men voornamelijk korte stressoren, zoals bv. een discussie, een ruzie, een file, een ongeluk. Het is dus van korte duur.

Bij chronische stress zullen deze stressoren langer aanwezig blijven, bv. je hebt een bureaujob in Brussel, je zit elke dag vast in de file, je zit onder druk om een bepaalde marge te behalen, je hebt vaak discussies met jouw baas, je hebt constant ruzie met jouw partner thuis. In deze situaties kan de acute stress heel snel overgaan in chronische stress! Vaak reageert het lichaam enorm op stressfactoren die niet levensbedreigend zijn door cortisol aan te maken. Zoals eerder vermeldt in dit artikel kan chronische stress een slechte invloed hebben op de gezondheid. Langdurige chronische stress en adrenaline pieken kunnen de kans op beroertes of hartaanvallen sterk doen stijgen.

Stress - depressie en burn-out

Veel mensen weten niet dat stress een burn-out kan veroorzaken. De meeste denken dat het hen niet zal overkomen. Het wordt vaak onderschat, maar is een ernstig probleem waar je op lange termijn nog gevolgen van kunt dragen. Het is belangrijk om op de symptomen van een burn-out te letten. Hierdoor kan je misschien een beginnende burn-out nog ontlopen.

Bijkomend zorgt langdurige chronische stress voor humeur en stemmingsstoornissen, wat als gevolg kan lijden tot depressie. De constante productie en circulatie van cortisol verandert uiteindelijk de balans van neurotransmitters. Ze verlagen dopamine en verminderen norepinefrine. Als gevolg heb je een gebrek aan alertheid, motivatie, gevoelens van prestatie, geluk en welzijn worden verminderd.

Stress aanpakken

Hoeveel last je zult ondervinden onder chronische stress is heel persoonlijk. Er zijn mensen die normaal of zelfs beter functioneren onder grote hoeveelheden chronische stress, terwijl anderen dit helemaal niet kunnen. Stress vermijden is een hele uitdaging in onze huidige maatschappij. Enkele tips naar het aanpakken van overmatige chronische stress: zorg voor een goede nachtrust, slaaphygiëne, zorg ervoor dat je voldoende kan ontspannen, eet gezond, beweeg meer. Verder kunnen ademhalingstechnieken, muziek luisteren, yoga of meditatie jou helpen.

Probeer een aantal zaken uit en zoek uit wat er voor jou werkt, vind iets waarmee jij kan ontspannen en doe ook niet teveel ineens.

Voor sommige mensen is een boswandeling met familie of vrienden al enorm effectief.